Tại các quốc gia phát triển như Nhật Bản, Singapore hay các nước châu Âu, việc người dân mở vòi nước máy và uống trực tiếp là điều hết sức bình thường. Tuy nhiên, tại các đô thị ở Việt Nam, câu hỏi nước máy có uống trực tiếp được không vẫn luôn là nỗi băn khoăn lớn của hầu hết các hộ gia đình khi sử dụng nước cho nhu cầu ăn uống hàng ngày. Dưới góc nhìn chuyên môn của đơn vị hoạt động chuyên sâu trong ngành cấp thoát nước và hạ tầng dân dụng, Thiên An sẽ cùng bạn bóc tách bản chất khoa học của vấn đề này và đưa ra những giải pháp bảo vệ sức khỏe thiết thực nhất.
Bản chất của nước máy tại nhà máy xử lý: Đạt chuẩn lý thuyết
Xét về mặt công nghệ, các nhà máy nước sạch tại các đô thị lớn ở Việt Nam hiện nay đều áp dụng quy trình xử lý công nghiệp đồng bộ bao gồm keo tụ, lắng trong, lọc qua cát thạch anh và khử trùng bằng hóa chất clo hoặc ozone.
Nguồn nước ngay sau khi hoàn tất các công đoạn tại bể chứa của nhà máy đều được lấy mẫu kiểm nghiệm và chứng nhận đạt chuẩn QCVN 01-1:2018/BYT do Bộ Y tế ban hành. Về mặt lý thuyết kỹ thuật tại cổng nhà máy, nguồn nước này hoàn toàn đạt độ tinh khiết và an toàn để uống trực tiếp mà không gây hại cho sức khỏe con người.
Sự thật: Vì sao không nên uống nước máy trực tiếp tại vòi gia đình?
Nước máy có uống trực tiếp được không?
Mặc dù nước tại nhà máy đạt chuẩn, nhưng từ nhà máy nước đến chiếc vòi trong gian bếp nhà bạn là cả một hành trình truyền tải ngầm dài hàng chục kilomet với vô vàn nguy cơ tái ô nhiễm nghiêm trọng.
Mạng lưới đường ống truyền tải đô thị ngầm là nguyên nhân đầu tiên gây suy giảm chất lượng nước. Rất nhiều tuyến ống được lắp đặt từ hàng chục năm trước bằng ống gang, ống thép tráng kẽm hoặc bê tông xi măng đã bị oxy hóa và hình thành lớp gỉ sét dày đặc bên trong. Khi áp lực mạng lưới dao động hoặc xuất hiện các điểm rò rỉ ngầm, nước bẩn và vi sinh vật từ lòng đất xung quanh sẽ bị hút ngược vào dòng nước sạch theo hiệu ứng siphon.
Bên cạnh đó, để ngăn chặn vi khuẩn tái sinh trên suốt quãng đường dài, các nhà máy buộc phải duy trì một lượng clo hoạt tính dư thừa trong nước. Lượng clo dư này khi đến vòi nước gia đình không chỉ mang mùi hắc nồng khó chịu mà còn phản ứng với các hợp chất hữu cơ tự nhiên tạo thành Trihalomethanes – nhóm phụ phẩm khử trùng có nguy cơ gây hại cho tế bào nếu tích tụ trong cơ thể qua nhiều năm.
Hơn thế nữa, hầu hết các gia đình đều phải trữ nước vào bể chứa ngầm và téc nước mái. Nếu các bồn bể này không được cọ rửa định kỳ, bụi bẩn, cát mịn, xác côn trùng và rong rêu sẽ biến nơi đây thành ổ chứa vi khuẩn đường ruột nguy hiểm, vô hiệu hóa hoàn toàn công sức làm sạch của nhà máy nước ban đầu.
Những nguy cơ sức khỏe khi uống nước máy chưa qua xử lý
Nếu duy trì thói quen uống nước máy trực tiếp tại vòi trong thời gian dài, người dùng rất dễ gặp phải các vấn đề về rối loạn tiêu hóa cấp và mãn tính. Vi khuẩn Coliform và E.coli xâm nhập qua đường nước uống là thủ phạm gây ra các cơn đau bụng, tiêu chảy và kiết lỵ, đặc biệt nguy hiểm đối với hệ miễn dịch non nớt của trẻ nhỏ.
Nguy cơ thứ hai là việc tích tụ các kim loại nặng độc hại như chì, asen và thủy ngân thôi nhiễm từ mối nối hàn chì của các đường ống cổ xưa. Kim loại nặng khi xâm nhập vào tuần hoàn máu sẽ tích tụ lâu dài trong mô mỡ, gan và xương, làm suy giảm chức năng thận và tổn thương tế bào thần kinh. Ngoài ra, nước máy có độ cứng cao khi dung nạp thường xuyên cũng khiến thận phải làm việc quá tải, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi tiết niệu.
Giải pháp sử dụng nước máy an toàn cho gia đình
Để tận dụng nguồn nước máy tiện lợi mà vẫn bảo đảm sức khỏe, đun sôi để nguội vẫn là phương pháp dân gian hiệu quả và dễ thực hiện nhất. Việc đun sôi nước ở 100°C trong tối thiểu 3 đến 5 phút sẽ tiêu diệt triệt để các loại vi sinh vật và giúp clo dư bay hơi hoàn toàn. Tuy nhiên, bạn cần ghi nhớ nguyên tắc chỉ nên dùng nước đun sôi trong vòng 24 giờ để tránh tình trạng vi khuẩn trong không khí tái nhiễm trở lại.
Giải pháp hiện đại và tối ưu hơn là lắp đặt máy lọc nước tinh khiết chuyên dụng công nghệ RO hoặc màng siêu lọc UF tại khu vực bếp để phục vụ trực tiếp nhu cầu uống và nấu ăn. Màng lọc siêu vi sẽ loại bỏ đến 99.99% kim loại nặng, hóa chất tồn dư và vi khuẩn có hại.
Song song với đó, việc cải tạo hệ thống đường ống cấp nước trong nhà bằng ống nhựa PP-R nguyên sinh chất lượng cao là mắt xích quyết định để bảo vệ chất lượng nước. Ống PP-R không bị oxy hóa, lòng ống trơn láng không bám rong rêu và liên kết hàn nhiệt không dùng keo dán độc hại sẽ đảm bảo nguồn nước luôn thanh khiết từ téc chứa đến tận đầu vòi sử dụng.
Tóm lại, với thực trạng hạ tầng truyền tải và bể chứa hiện nay, câu trả lời dứt khoát cho câu hỏi nước máy có uống trực tiếp được không là: TUYỆT ĐỐI KHÔNG NÊN UỐNG TRỰC TIẾP TẠI VÒI. Hãy luôn đun sôi hoặc lọc qua thiết bị lọc chuyên dụng trước khi uống. Đồng thời, việc nâng cấp đường ống cấp nước gia đình bằng các dòng ống nhựa PP-R đạt chuẩn an toàn thực phẩm là chìa khóa vàng để bảo vệ sức khỏe trọn đời. Hãy liên hệ ngay với Thiên An – Nhà Phân phối chính thức của Nhựa Tiền Phong Việt Nam để được tư vấn các sản phẩm ống nhựa cấp nước sạch Tiền Phong chính hãng, an toàn.
